Home
 

Besnijdenis bij vrouwen

[title]

Zahra over haar strijd tegen de besnijdenis:

‘Veel vrouwen schreeuwen het vanbinnen uit. Ik spreek !’

'Sans sucre?' Zahra kan haar glimlach niet onderdrukken. Het amuseert haar een beetje dat zowel de fotograaf als ikzelf een 'vreemde' voorkeur hebben voor suikerloze koffie. lets in die glimlach doet me vermoeden dat Zahra het 'zoete' type is. Ook haar ogen vertellen het. In die ogen lees ik ook moed, kracht, rebellie en ... heel veel durf. Voor mij zit een geschonden vrouw, maar tot mijn verbazing zonder ook maar een greintje bitterheid.

Zahra Ali Cheik werd vierentwintig jaar geleden geboren in Djibouti (Oost-Afrika). In haar land is het traditie dat jonge meisjes worden besneden. Dat lot was ook haar beschoren, tot haar vader besliste dat niet mocht geraakt worden aan zijn twee jongste dochters. De dood van een Egyptisch meisje ten gevolge van een besnijdenis had op hem een diepe indruk nagelaten. Zahra voelde zich een buitenbeentje. Ze was anders dan de andere meisjes die wei besneden waren. Haar grootmoeder wilde geen contact met haar omdat ze 'onrein' was. Op zestienjarige leeftijd, werd Zahra samen met haar zus onder impuls van haar grootmoeder toch besneden. Compleet verrast, stevig vastgehouden onderging ze een infibulatie. Dat is de ergste vorm van besnijdenis. Alle uiterlijke geslachtsdelen worden weggesneden. De wonde groeit helemaal dicht, op een kleine opening na. Een gruwelijke, pijnlijke ervaring. Zahra vergeet het nooit meer.

Pijn lijden om aanvaard te worden

'Als je zestien bent. besef je maar al te goed wat je overkomt. Na mijn besnijdenis wist ik dat ze me iets ontnomen hadden. Het trauma was zo erg dat ik me tot op de dag van vandaag niet meer herinner hoe ik eruit zag voor de verminking. En toch, na de besnijdenis dankte ik mijn grootmoeder. Dankzij haar maakte ik voortaan echt deel uit van de gemeenschap, ik hoorde erbij. Ik begreep mijn vader niet. Hij was woest en verstootte mijn oma, net toen ik eindelijk haar Iiefde kreeg. De gezondheidsproblemen die ik nadien kreeg, linkte ik niet aan de verminking. Toch hadden ze ermee te maken. Elke menstruatie was bijvoorbeeld afzien. Ik had helse pijn en moest constant hevig braken. Ik had ook psychologische problemen. Toen ik hier in Belgie in het ziekenhuis belandde was ik een wrak. Het duurde lang voor ik over mijn problemen durfde te praten. Het lukte ook niet toen een bezorgde verpleegkundige me ernaar vroeg.ln onze cultuur mag over die dingen niet gepraat worden. Het is pas tijdens het eerste bezoek aan de gynaecologe dat ik inzag wat er met mij aan de hand was.’

Twee keer anders

'De gynaecologe confronteerde me met foto's waarop ik de vulva van een onbesneden vrouw zag, naast die van een besneden vrouw. Op dat moment kwamen al mijn kwetsuren naar boven en ben ik beginnen te huilen.lk besefte dat ik in mijn leven voor de tweede keer als 'anders' bestempeld werd. In mijn thuisland werd ik niet geaccepteerd zolang ik niet besneden was en in Belgie was ik net 'anders' door die genitale verminking. Toch gaf dit moment van besef me vechtlust. Ik wilde beter worden. Op advies van de gynaecologe liet ik om gezondheidsredenen een reconstructieoperatie uitvoeren. Vanaf dan begonnen mijn problemen te verminderen.lk herinner me nog de eerste keer dat ik moest plassen na de hersteloperatie. Ik dacht dat het helemaal fout ging omdat de urine er in een keer helemaal uitliep. Ik heb er zelfs een dokter bij geroepen die me moest geruststellen en me ervan verzekeren dat dit de normaIe manier van plassen was. Nu vind ik naar het toilet gaan een leuke bezigheid. Vroeger stond plassen gelijk aan twintig minuten persen. Verschrikkelijk was dat.’

Een herboren vrouw

'Er kwam verzet uit de familie en de gemeenschap toen ik besliste een hersteloperatie uit te voeren. Mijn zus vroeg zich af waarom ik niet wachtte tot ik getrouwd was. In mijn cultuur raken onbesneden vrouwen namelijk niet aan een huwelijkspartner. Ik werd ook bedreigd omdat ik me openlijk verzette tegen genitale verminking en mee actie voerde om deze foltering de wereld uit te helpen. Het maakte me alleen maar sterker in mijn gevecht tegen het onrecht. Nu ben ik een herboren vrouw. Mijn vrijwilligerswerk is mijn therapie. Wat ik niet kan doen in mijn land, doe ik hier. Anderen helpen door te praten over mijn ervaringen. Ik spreek voor al die vrouwen die het vanbinnen uitschreeuwen. Als ik resultaat boek, geeft me dat voldoening. Onlangs kwam een ongeruste vrouw uit Guinee naar me toe die haar kinderen wilde beschermen. Ze ging binnenkort naar haar thuisland op reis en vreesde dat haar twee dochtertjes, zonder haar medeweten, gingen besneden worden. Ik overlegde met het nationaal comite in Guinee dat besnijdenis bestrijdt en het resultaat was dat de meisjes ongeschonden van hun vakantie terugkeerden. Dat gaf me een fantastisch gevoel! Ik weet dat ik hier het verschil kan maken.’

Interview Brenda Deny
Foto's: Jos Verhoogen

Strijden tegen besnijdenis

Zahra is actief als vrijwilligster bij GAMS Belgie (Groupement d'hommes et de femmes africains et europeens pour l'Abolition des Mutilations Sexuelles feminines). Deze organisatie vangt verminkte vrouwen op en voert actie tegen de besnijdenis. Als vrijwilligster en lotgenote helpt Zahra andere vrouwen te overleven met de gevolgen van hun besnijdenis en te vermijden dat hun dochters hetzelfde overkomt. Afgelopen zomer voerde GAMS actie om te voorkomen dat jonge Afrikaanse meisjes die met hun ouders naar hun thuisland reizen, besneden worden.

Zahra: ‘In mijn thuisland werd ik niet geaccepteerd
zolang ik niet besneden was en in België was ik
net ‘anders’ door die genitale verminking.



Vrouwenbesnijdenis is genitale verminking

De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) schat dat tussen 100 en 140 miljoen meisjes en vrouwen het slachtoffer zijn van seksuele verminking en dat elk jaar 3 miljoen meisjes het risico loopt, genitaal verminkt te worden. 6,5 miljoen woont in het noordelijk halfrond. Een deel dus ook in ons land.

Van kwaad tot erger

De regio's waar genitale verminking het meest voorkomt zijn Afrika (28 landen), enkele landen in het Midden-Oosten (o.a. Jemen), en Zuid- en Oost-Azie (Indonesië, Maleisië). Vrouwen kunnen in diverse gradaties besneden zijn, verschillend van land tot land en cultuur tot cultuur. Het kan zich beperken tot een sneetje in de voorhuid van de clitoris (incisie). Maar ook de volledige clitoris en/of de kleine en/of een deel van de grote schaamlippen kunnen weggesneden zijn (excisie). Bij sommige vrouwen werden alle uiterlijke geslachtsdelen weggesneden en laat men de wonde helemaal dichtgroeien op een kleine opening na (infibulatie).

Oorsprong niet religieus

De oorsprong van de vrouwenbesnijdenis valt nog amper te achterhalen. Onderzoek wijst uit dat het gebruik al bestond in de prehistorie. Het heeft dus geen religieuze of godsdienstige oorspong, zoals wel eens wordt beweerd. In veel streken maakt de ingreep deel uit van initiatierituelen rond de overgang van kind-zijn naar volwassenheid. Maar in andere gebieden, zeker daar waar infibulatie voorkomt, wordt de ingreep bij de meisjes op een veel jongere leeftijd uitgevoerd, van 3 tot 7 jaar.

Diep geworteld

Elk volk heeft zijn eigen argumenten om het gebruik in stand te houden. Traditie en godsdienst worden vaak (verkeerdelijk) als reden aangevoerd. In culturen die vrouwelijke genitalia als onrein beschouwen, wordt hygiene als reden aangevoerd. De ingreep zou dan de reinheid, de zuiverheid, de maagdelijkheid bevorderen. Er zijn ook sociaal-culturele aspecten verbonden aan genitale verminking: het wordt altijd beschouwd als een absolute voorwaarde om als volwaardige vrouw te worden aanvaard in de maatschappij en te kunnen huwen. Ook economische redenen spelen mee. Voor de familie van een meisje is het een gelegenheid om haar welvaart tentoon te spreiden en voor de vrouwen die besnijdenissen uitvoeren is het een van de weinige mogelijkheden om een inkomen en prestige te verwerven. lronisch genoeg zijn het dan ook dikwijls de vrouwen die de grootste verdedigers zijn van het gebruik. In sommige culturen dient de besnijdenis om de seksuele verlangens van de vrouw te temperen, opdat ze trouw zou blijven aan haar man. Vaak wordt ook beweerd dat besnijdenis de eer van de vrouwen beschermt.

Lichamelijke en psychologische gevolgen

Veel vrouwen worden op het platteland besneden, op een traditionele wijze, zonder verdoving of directe medische hulp in de buurt. Getuigenissen illustreren het gebruik van onmenselijke attributen, zoals scheermesjes of botte keukenmessen. Veel voorkomende lichamelijke klachten nadien zijn complicaties bij de menstruatie, problemen bij zwangerschap en bevalling, onvruchtbaarheid, ernstige ontstekingen van de urinewegen, incontinentie, pijn bij elk seksueel contact. Niet te stelpen bloedingen leiden wel vaker tot sterfte. In het geval van infibulatie moet de vrouw bij het eerste seksueel contact meestal letterlijk opengesneden worden.
Bevallingen verlopen uiterst moeizaam en het kan gebeuren dat na een bevalling geëist wordt dat de vrouw terug dichtgemaakt wordt zolang zij haar kind zoogt en geen seksueel contact heeft met de man.

Artikel uit Vrouw en Wereld, oktober 2008

www.gams.be/nl/index.htm